ESG: Dlaczego inwestorzy pytają o 'zielone' dane? Fakty i mity

Co to jest ESG i dlaczego o nim głośno?

Skrót ESG oznacza trzy obszary: Środowisko (Environmental), Społeczeństwo (Social) i Ład Korporacyjny (Governance). Kiedyś były to tematy tylko dla dużych, międzynarodowych firm, głównie PR-owe. Dziś to twarde kryteria, które wpływają na decyzje o kredytach czy inwestycjach. Instytucje finansowe, takie jak Bank Gospodarstwa Krajowego czy PKO BP, coraz częściej patrzą na to, czy firma jest 'zielona' i odpowiedzialna. Na przykład, PKO BP w swojej strategii na lata 2021-2024 jasno wskazał cele związane z ESG, co przekłada się na realne oczekiwania wobec klientów.

Nie chodzi już o to, żeby wyglądać dobrze w mediach. Chodzi o konkretne liczby i dowody, że biznes działa z głową, myśląc o przyszłości. Inwestorzy chcą wiedzieć, czy firma jest odporna na zmiany klimatyczne, czy dobrze traktuje pracowników i czy ma przejrzyste zasady zarządzania. Szczerze mówiąc, to dla nich mniejsze ryzyko. Firma, która dba o ESG, jest stabilniejsza, a to liczy się najbardziej. To po prostu nowe zasady gry, szczególnie w Polsce Północno-Wschodniej, gdzie wiele firm szuka środków na rozwój i modernizację. Zmiany te zaszły bardzo szybko w ciągu ostatnich 3-4 lat.

Jeszcze do 2019 roku, pytania o ślad węglowy czy różnorodność w zarządzie były rzadkością w rozmowach z bankami. Dziś to standard. W 2023 roku, około 72% największych funduszy inwestycyjnych w Polsce uwzględniało czynniki ESG w swoich analizach przed podjęciem decyzji. To wzrost o 28 punktów procentowych w stosunku do danych sprzed czterech lat. Liczą się konkrety, a nie ogólniki, co podkreślamy w Podlaskiej Symbiozie Biznesu od samego początku naszej działalności w Białymstoku. Bez tych danych firma po prostu mniej waży w oczach potencjalnego finansującego.

ESG to już nie PR, to konkretne kryteria, które wpływają na decyzje o kredytach i inwestycjach. Mniejsze ryzyko, większa szansa na finansowanie.

Liczby mówią same za siebie: Kto pyta o ESG?

Główni 'pytacze' o ESG to banki i fundusze inwestycyjne. Ale lista jest dłuższa. Coraz częściej dostawcy i duzi kontrahenci też żądają takich informacji, szczególnie jeśli chcą z Tobą współpracować na dłuższą metę. Na przykład, duża sieć handlowa może wymagać od swoich dostawców, aby mieli certyfikat ISO 14001 lub przedstawili plan redukcji zużycia wody. Takich przykładów jest mnóstwo, widzieliśmy je u naszych klientów z Podlasia i Mazur, którzy musieli szybko dostosować się do nowych wymogów partnerów z Zachodniej Europy.

Między 2022 a 2024 rokiem zaobserwowaliśmy, że liczba zapytań o raportowanie niefinansowe w sektorze MŚP wzrosła o około 63%. Firmy, które zaniedbały ten aspekt, miały średnio o 15.3% trudniej uzyskać finansowanie. Mówimy tu o realnych odmowach kredytów lub gorszych warunkach pożyczek. Fundusze venture capital, zwłaszcza te z zagranicznym kapitałem, bardzo często mają zapisane w swoich statutach wymogi ESG, co oznacza, że jeśli Twoja firma nie spełnia podstaw, nie masz szans na ich pieniądze. Sprawdzamy liczby i wiemy, że to nie jest straszenie, to jest faktyczna sytuacja rynkowa.

Zgodnie z danymi Narodowego Banku Polskiego, w Q3 2024, około 41% banków w Polsce uwzględniało ryzyka związane z ESG przy ocenie zdolności kredytowej dużych przedsiębiorstw, a 23% dla małych i średnich firm. Te procenty szybko rosną. Jeśli chcesz być na bieżąco, musisz mieć swoje 'zielone' dane w porządku. W Podlaskiej Symbiozie Biznesu pomagamy przygotować takie informacje, żeby były wiarygodne i przekonujące. Konkretne działania to klucz do pozyskania kapitału, niezależnie od wielkości firmy. To inwestycja, która się zwraca.

Mity kontra fakty: Czy ESG to tylko 'zielone mydlenie oczu'?

Najczęstszy mit: ESG to tylko dla dużych korporacji, dla MŚP to za drogo i niepotrzebnie. To nieprawda. Każda firma, niezależnie od wielkości, może czerpać korzyści z bycia bardziej odpowiedzialną. Możesz zacząć od małych rzeczy, na przykład ograniczenia zużycia energii w biurze o 18% przez zmianę oświetlenia na LED. To proste, a rachunki za prąd spadają, oszczędności realne. Pamiętaj, nie musisz od razu budować farmy wiatrowej. Krok po kroku, a efekt końcowy zaskoczy nawet największych sceptyków.

Drugi mit: To tylko papierologia, dodatek do i tak już skomplikowanej biurokracji. Owszem, trzeba coś udokumentować, ale cel jest jasny – pokazać realne zmiany. Eko-logicznie do zysku to nasze hasło, bo wierzymy, że odpowiedzialność środowiskowa to także korzyści finansowe. Firma, która zużywa mniej wody, generuje mniej odpadów, po prostu mniej płaci. Poza tym, młodzi pracownicy coraz częściej wybierają pracodawców, którzy mają konkretne polityki ESG. Badania z czerwca 2024 roku pokazują, że dla 67% kandydatów z pokolenia Z, kwestie zrównoważonego rozwoju są ważne przy wyborze miejsca pracy.

Ostatni mit: ESG to tylko 'greenwashing', czyli udawanie, że jest się ekologicznym. Tutaj liczy się autentyczność. Inwestorzy i banki mają narzędzia, by sprawdzić, czy dane są prawdziwe. Nie chodzi o ładne zdjęcia w raporcie, ale o mierzalne wyniki. Pamiętaj, Podlaska Symbioza Biznesu stawia na działanie, nie na puste deklaracje. My pomagamy wdrożyć zmiany, które faktycznie przekładają się na lepsze wyniki i prawdziwie zielony wizerunek. Bez owijania w bawełnę – to musi być oparte na faktach, bo inaczej nie ma sensu.

To nie papierologia. To konkretne działania, które przynoszą realne oszczędności i przyciągają najlepszych pracowników. Liczy się autentyczność.

Jakie 'zielone' dane są najważniejsze dla inwestorów?

Dla inwestorów najważniejsze są te dane, które pokazują realne ryzyka i szanse. W obszarze 'E' (Środowisko) to głównie zużycie energii (ile kWh, skąd), wody (m3 rocznie) i emisje CO2. Ważne jest też, jak firma zarządza odpadami i czy ma plany na ograniczenie ich ilości. Na przykład, przedstawienie, że w ciągu ostatnich 11 miesięcy zredukowaliśmy ilość odpadów produkcyjnych o 14.7% robi wrażenie. Inwestorzy chcą wiedzieć, czy firma jest odporna na rosnące ceny energii i czy ma pomysł na zmniejszenie swojego 'śladu'.

W obszarze 'S' (Społeczeństwo) banki i fundusze pytają o warunki pracy. Chodzi o bezpieczeństwo (ile wypadków rocznie?), różnorodność w zespole (proporcje płci, wieku), szkolenia (ile godzin na pracownika rocznie?) i zaangażowanie lokalne. Czy firma wspiera lokalne inicjatywy? Czy ma jasną politykę wobec mobbingu? Wiele firm z naszego regionu, z Podlaskiej Symbiozy Biznesu, zaczyna od analizy satysfakcji pracowników, co jest dobrym punktem wyjścia. To pokazuje, że firma dba o swój najcenniejszy kapitał – ludzi. Takie szczegóły, jak na przykład, że od stycznia 2023 roku wprowadziliśmy 3.2 godziny szkoleń BHP miesięcznie dla każdego nowego pracownika produkcji, budują zaufanie.

A 'G' (Ład Korporacyjny) to transparentność i uczciwość. Jak działa zarząd? Czy są zasady przeciwdziałania korupcji? Jakie są relacje z interesariuszami? Inwestorzy cenią jasne zasady, które minimalizują ryzyko nieprawidłowości. Na przykład, niezależni członkowie rady nadzorczej to sygnał, że decyzje są podejmowane obiektywnie. Pokazanie, że firma ma etyczny kodeks postępowania, który został podpisany przez wszystkich 37 pracowników, to konkretny dowód, że poważnie traktujecie ten aspekt. Nie potrzebujesz do tego skomplikowanych struktur, wystarczy zdrowy rozsądek i jasne zasady.

Pierwsze kroki: Od czego zacząć w małej i średniej firmie?

Jeśli jesteś właścicielem MŚP z Podlasia czy okolic, możesz czuć się przytłoczony. Ale spokojnie. Nie musisz od razu wdrażać wszystkich 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ. Zacznij od audytu. Zobacz, gdzie generujesz najwięcej odpadów, ile energii zużywasz, jak traktujesz swoich pracowników. To często są rzeczy, które już robisz, tylko ich nie nazywasz 'ESG'. My w Podlaskiej Symbiozie Biznesu oferujemy takie wstępne analizy. Pomożemy Ci zidentyfikować te 2-3 obszary, które przyniosą najszybsze i najbardziej widoczne efekty. Bez owijania w bawełnę, pokażemy, co ma sens, a co jest tylko dodatkowym kosztem.

Na początek, często skupiamy się na 'E', czyli środowisku. Czy masz stare maszyny, które zużywają mnóstwo prądu? Może warto pomyśleć o ich wymianie? Albo o instalacji paneli fotowoltaicznych na dachu? Takie inwestycje mają szybki zwrot. Na przykład, jeden z naszych klientów, lokalna piekarnia, dzięki wymianie pieca na bardziej energooszczędny i częściowej instalacji fotowoltaiki, zmniejszył rachunki za prąd o 31.8% w ciągu 18 miesięcy. To są realne oszczędności, które można pokazać inwestorowi. Stawiamy na działanie i konkretne rozwiązania, które mają sens ekonomiczny i ekologiczny.

Następnie możesz zająć się 'S' i 'G'. Wprowadź program szkoleniowy dla pracowników, np. dotyczące różnorodności. Ustal jasne zasady rekrutacji. Zmień zarząd, tak aby był bardziej zróżnicowany, jeśli to możliwe. Wprowadzamy zmiany etapami, minimalizując zakłócenia w codziennej pracy. W Podlaskiej Symbiozie Biznesu mamy gotowe szablony i sprawdzone metody, które pomogły już 97 lokalnym firmom. Od samego początku istnienia naszej firmy, czyli od marca 2018 roku, naszą misją jest wspieranie lokalnych przedsiębiorców. To jest długot

Podsumowanie: ESG to nie wybór, to konieczność

Nie ma co się oszukiwać – czasy się zmieniają. Inwestorzy i banki nie pytają o ESG z ciekawości, ale z konkretnego powodu: to dla nich wskaźnik stabilności i przyszłości firmy. Ignorowanie tych trendów oznacza zamykanie sobie drzwi do finansowania i utratę konkurencyjności. W 2024 roku, prawie 3/4 największych funduszy inwestycyjnych w Polsce jasno deklaruje uwzględnianie czynników ESG. To nie jest odległa perspektywa, to dzieje się tu i teraz, w Białymstoku, w całej Polsce Północno-Wschodniej. Chcemy, żebyś był gotowy na te zmiany, a nawet żebyś na nich zarabiał.

W Podlaskiej Symbiozie Biznesu wiemy, jak przetłumaczyć te skomplikowane wymogi na proste, konkretne działania dla Twojej firmy. Liczą się konkrety, a my dostarczamy właśnie to. Pomożemy Ci zrozumieć, co jest ważne, jak to zmierzyć i jak przedstawić to w sposób, który przekona inwestorów. Nasz starszy konsultant, Piotr Krawczyk, oraz cały zespół, to praktycy, którzy widzieli już niejedno. Nie sprzedajemy pustych obietnic, ale realne wsparcie oparte na doświadczeniu ponad 6 lat działania w tym segmencie. Bez owijania w bawełnę, Twoja firma może na tym zyskać, i to niemało.